हॅलो महाराष्ट्र ऑनलाईन । आजकाल ऑनलाईन पेमेंटचा जमाना आहे. अनेकजण रोख कॅशने व्यवहार करण्याऐवजी ऑनलाईन पेमेंट करण्यावर भर देत असतात. याचे फायदे म्हणजे आपला बहुमूल्य वेळेची बचत होते. मात्र आजकाल ऑनलाईन पेमेंट पद्धतीमुळे फसवणुकीचे प्रमाणही वाढले आहे. याच पार्श्वभूमीवर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने एक महत्वाचा निर्णय घेतला आहे. त्यानुसार, जर तुम्ही चुकून तुमचा वन-टाइम पासवर्ड (OTP) शेअर केला आणि तुमचे पैसे कापले गेले तर संपूर्ण नुकसान तुमच्या खिशातून जाणार नाही. वाढत्या डिजिटल फसवणुकीदरम्यान रिझर्व्ह बँकेने अशा प्रकरणांमध्ये ग्राहकांना २५,००० रुपयापर्यंत भरपाई देण्याची घोषणा केली आहे.
याबाबत RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, ही सवलत अशा प्रकरणांमध्ये देखील उपलब्ध असेल जिथे एखाद्या ग्राहकाने चुकून फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तीसोबत OTP शेअर केला असेल. याचा अर्थ असा की जर व्यवहार नकळत झाला असेल आणि ग्राहकाचा फसवणूक करण्याचा कोणताही हेतू नसेल, तर ‘कोणतेही जास्त प्रश्न विचारल्याशिवाय’ भरपाई दिली जाईल.
भरपाईचे पैसे कुठून येतील?
हे पैसे बँकांकडून दिले जाणार नाहीत, तर ठेवीदार शिक्षण आणि जागरूकता निधीद्वारे दिले जातील. या निधीमध्ये १० वर्षांहून अधिक काळ दावा न केलेल्या ठेवींचा देखील समावेश आहे. आरबीआय अधिकाऱ्यांच्या मते, डिजिटल फसवणुकीच्या दोन तृतीयांश प्रकरणांमध्ये ५०,००० रुपयांपेक्षा कमी रकमेचा समावेश असतो, त्यामुळे बहुतेक पीडितांना या योजनेचा फायदा होईल. परंतु यासाठी काही अटी सुद्धा आहेत.
ग्राहकाला ही भरपाई त्याच्या आयुष्यात फक्त एकदाच मिळेल.
फसवणुकीत दुर्भावनापूर्ण हेतू असू नये.
ग्राहकाला फसवणुकीच्या रकमेच्या १५% रक्कम भरावी लागेल, जरी रक्कम २५,००० पेक्षा कमी रक्कम असली तरीही.
मोठ्या फसवणुकीच्या प्रकरणांमध्येही, भरपाई जास्तीत जास्त २५,००० रुपयांपर्यंत मर्यादित असेल.
डेप्युटी गव्हर्नर स्वामीनाथन जे यांनी सांगितले की, या योजनेचा उद्देश नकळत बळी पडणाऱ्यांचे संरक्षण करणे आहे, जेणेकरून आर्थिक भार लक्षणीयरीत्या वाढू नये. आरबीआयने असेही सूचित केले आहे की डिजिटल व्यवहारांमध्ये जाणूनबुजून विलंब आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी अतिरिक्त प्रमाणीकरण आवश्यकता यासारखे आणखी सुरक्षा उपाय सुरू केले जातील. या भरपाई चौकटीचा मसुदा लवकरच सार्वजनिक सल्लामसलतीसाठी प्रसिद्ध केला जाईल. म्हणजेच, डिजिटल फसवणुकीच्या युगात, ग्राहकांना आता सुरक्षा कवच मिळणार आहे.