Mumbai News : देशातील सर्वात श्रीमंत महानगरपालिका असलेल्या बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुकीचा प्रचार सध्या वेगाने सुरू आहे. २२७ प्रभागांसाठी होणाऱ्या या निवडणुकीत यंदा पारंपरिक रॅली, सभा यांसोबतच डिजिटल माध्यमांचा प्रभाव मोठ्या प्रमाणात दिसून येत आहे. विशेषतः सोशल मीडियावर विविध पक्षांकडून नावीन्यपूर्ण प्रचार तंत्रांचा वापर केला जात आहे. यामध्ये मार्व्हल स्टाईल प्रचारात भाजपने चांगलीच आघाडी घेतल्याचे चित्र दिसत आहे.
१. डिजिटल माध्यमांचा प्रयोग आणि तरुण मतदार
या निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) AI-जनरेटेड व्हिडिओ आणि लोकप्रिय संस्कृतीतील (पॉप कल्चर) संदर्भांचा वापर करत डिजिटल प्रचारावर भर दिला आहे. ‘मार्व्हल’ सिनेमॅटिक युनिव्हर्समधील टोनी स्टार्क (आयर्न मॅन), थानोस, स्पायडरमॅन आणि हल्क यांसारख्या जगप्रसिद्ध पात्रांना चक्क मुंबईच्या निवडणुकीच्या रिंगणात उतरवून भाजपने प्रचाराची व्याख्याच बदलून टाकली आहे. या पात्रांच्या माध्यमातून मुंबईतील प्रश्न, विकासकामे आणि भविष्यातील दृष्टीकोन मांडण्याचा प्रयत्न या व्हिडिओंमध्ये दिसतो. हे व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात शेअर होत असून, विशेषतः १८ ते २५ वयोगटातील पहिल्यांदा मतदान करणाऱ्या मतदारांपर्यंत पोहोचताना दिसत आहेत. इतर राजकीय पक्षांनीही डिजिटल माध्यमांतून प्रचार करण्याचा प्रयत्न केला असला, तरी सादरीकरणाची शैली आणि तांत्रिक बाबींमुळे विविध पक्षांच्या प्रचारात फरक जाणवतो.
२. घोषवाक्ये आणि व्हिज्युअल कम्युनिकेशन
भाजपकडून “मुंबई आता थांबणार नाही” अशा स्वरूपाच्या घोषवाक्यांचा वापर करण्यात येत असून, ते बॅनर, पोस्टर आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर सातत्याने दिसतात. प्रचारामध्ये एकसंध दृश्यात्मक ओळख (visual identity) तयार करण्यावर भर दिला जात आहे. काही प्रचार साहित्यामध्ये विरोधी पक्षांच्या जुन्या प्रचार शैलींचा संदर्भ घेत नव्या पद्धतीने मांडणी केली असल्याचेही आढळते.
३. विकासकामांचे श्रेय आणि राजकीय दावे
दुसरीकडे, शिवसेना (UBT)कडून कोस्टल रोडसारख्या पायाभूत प्रकल्पांबाबत विकासकामांचा उल्लेख प्रचारात केला जात आहे. मात्र, या प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीत विविध कालखंडांतील प्रशासनांचा सहभाग असल्याने श्रेयवादाचा मुद्दा राजकीय चर्चेत केंद्रस्थानी आला आहे. मतदारांमध्ये या दाव्यांबाबत संमिश्र प्रतिक्रिया पाहायला मिळत असून, काही नागरिक प्रकल्पांची प्रत्यक्ष प्रगती आणि परिणाम यावर भर देताना दिसतात.
४. ‘अटेंशन इकॉनॉमी’ आणि प्रचाराची नवी दिशा
आजच्या डिजिटल युगात लोकांचे लक्ष वेधून घेणे हे प्रचाराचे महत्त्वाचे अंग ठरत आहे. लघु व्हिडिओ, रील्स, शॉर्ट्स आणि व्हॉट्सॲप स्टेटससारख्या माध्यमांतून विविध पक्ष आपला संदेश पोहोचवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. यामुळे पारंपरिक प्रचार पद्धतींसोबतच डिजिटल उपस्थितीही निवडणूक यशात महत्त्वाची ठरत असल्याचे राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे.
‘मार्व्हल’च्या सुपरहिरोजप्रमाणेच भाजपने मुंबईच्या राजकीय पटलावर आपली पकड घट्ट केली असून, विरोधकांच्या भूलथापांना मुंबईकर बळी पडणार नाहीत, हेच या निवडणुकीचे मुख्य सूत्र ठरताना दिसत आहे. मात्र याचा भाजपला नेमका किती फायदा झाला ते निवडणुकीच्या निकालानंतरच स्पष्ट होईल हे सुद्धा तितकंच खरं आहे